{"id":4279,"date":"2026-11-03T14:24:31","date_gmt":"2026-11-03T13:24:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ptsop.org.pl\/?p=4279"},"modified":"2026-11-03T14:25:41","modified_gmt":"2026-11-03T13:25:41","slug":"28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/","title":{"rendered":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0"},"content":{"rendered":"<p>Warsztaty European Female Rangers w Retezat by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego dzia\u0142ania <a href=\"https:\/\/www.europeanrangers.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">European Ranger Federation (ERF)<\/a>, kt\u00f3rego celem jest rozwijanie wsp\u00f3\u0142pracy kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody, wzmacnianie ich kompetencji zawodowych i budowanie europejskiej sieci wzajemnego wsparcia.<\/p>\n<p>Spotka\u0142y\u015bmy si\u0119, \u017ceby wymieni\u0107 do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z nasz\u0105 prac\u0105, porozmawia\u0107 o problemach i barierach, z kt\u00f3rymi mierzymy si\u0119 w r\u00f3\u017cnych krajach i instytucjach, a nast\u0119pnie wsp\u00f3lnie poszuka\u0107 mo\u017cliwych rozwi\u0105za\u0144. Wa\u017cne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c skonfrontowanie naszych do\u015bwiadcze\u0144 z wynikami europejskiego badania dotycz\u0105cego sytuacji kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody.<\/p>\n<p>Warsztaty nie ogranicza\u0142y si\u0119 do rozmowy o trudno\u015bciach. Pracowa\u0142y\u015bmy nad propozycjami dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c w poprawie warunk\u00f3w pracy, rozwoju zawodowym kobiet i wzajemnej wsp\u00f3\u0142pracy. Przygl\u0105da\u0142y\u015bmy si\u0119 te\u017c r\u00f3\u017cnym sposobom zarz\u0105dzania obszarami chronionymi, relacjom z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami i edukacji przysz\u0142ych kadr ochrony przyrody.<\/p>\n<p>Trzy dni spotkania pozwoli\u0142y nam przej\u015b\u0107 od rozpoznania problem\u00f3w, przez wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 i przyk\u0142ady z praktyki, do wsp\u00f3lnego opracowywania propozycji dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 europejskiego Action Plan.<\/p>\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\" alt=\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\" class=\"wp-image-4301\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-300x200.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-768x513.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><em>28 PA\u0179DZIERNIKA 2026 <\/em><em>dzie\u0144 pierwszy<\/em><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>DIAGNOZA SYTUACJI KOBIET PRACUJ\u0104CYCH W OCHRONIE PRZYRODY I WSP\u00d3LNA PRACA NAD PROBLEMAMI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">A. Poznajemy si\u0119 i wymieniamy do\u015bwiadczenia<\/h6>\n\n\n\n<p>Pierwszy dzie\u0144 zacz\u0119\u0142y\u015bmy od przedstawienia si\u0119 i opowiedzenia o swojej pracy. W warsztatach uczestniczy\u0142o 20 kobiet z 9 kraj\u00f3w: Polska 2 osoby: Alicja Fischer i Ewa Moroz-Keczy\u0144ska, W\u0119gry 2 osoby, Wielka Brytania, Irlandia P\u00f3\u0142nocna i Szkocja 5 os\u00f3b, Ukraina 3 osoby, Rumunia, W\u0142ochy 1 osoba, Niemcy 1 osoba, Mo\u0142dawia 1 osoba. Reprezentowa\u0142y\u015bmy r\u00f3\u017cne instytucje, stanowiska i systemy ochrony przyrody. Nie wszystkie pracujemy jako rangerki w \u015bcis\u0142ym znaczeniu tego s\u0142owa, ale \u0142\u0105czy nas zawodowe zaanga\u017cowanie w ochron\u0119 przyrody. Rozmawia\u0142y\u015bmy o tym, czym zajmujemy si\u0119 na co dzie\u0144, jak wygl\u0105da nasza praca w terenie, jakie mamy obowi\u0105zki i z jakimi sytuacjami spotykamy si\u0119 w swoich organizacjach. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mimo r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy krajami i instytucjami wiele naszych do\u015bwiadcze\u0144 jest podobnych.<\/p>\n\n\n\n<p>To by\u0142 wa\u017cny pocz\u0105tek. Zamiast rozmawia\u0107 o kobietach pracuj\u0105cych w ochronie przyrody jako jednej grupie, mog\u0142y\u015bmy us\u0142ysze\u0107 konkretne historie i zobaczy\u0107, co nas \u0142\u0105czy, a co wynika z lokalnych warunk\u00f3w i organizacji pracy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014-1024x768.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4292\" style=\"width:479px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014-300x225.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014-768x576.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014-16x12.jpg 16w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022014.jpg 1536w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">B. \u0106wiczenia: kim jest rangerka? nazewnictwo i to\u017csamo\u015b\u0107 zawodowa<\/h6>\n\n\n\n<p>Jedno z \u0107wicze\u0144 dotyczy\u0142o nazw okre\u015blaj\u0105cych osoby pracuj\u0105ce w ochronie przyrody w r\u00f3\u017cnych krajach. Spisa\u0142y\u015bmy na tablicy terminy u\u017cywane w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach i systemach ochrony, zar\u00f3wno oficjalne, jak i nieoficjalne: ranger, niemieckie Naturwachtmitarbeiter, Naturw\u00e4chter i Schutzgebietsbetreuer, polskie okre\u015blenia parkowiec i s\u0142u\u017cba parku, w\u0142oskie guardia parco, angielskie community scout, eco-guard, nature guardian, park police, ranger\/warden i countryside ranger\/keeper. Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119 na informacj\u0119, \u017ce w Rumunii zaw\u00f3d ranger jest formalnie zarejestrowany. \u0106wiczenie pokaza\u0142o, \u017ce okre\u015blenie ranger nie zawsze odpowiada jednej, \u015bci\u015ble zdefiniowanej funkcji. Zakres obowi\u0105zk\u00f3w mo\u017ce obejmowa\u0107 ochron\u0119 przyrody, monitoring, egzekwowanie przepis\u00f3w, edukacj\u0119, turystyk\u0119, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z mieszka\u0144cami i zarz\u0105dzanie obszarem chronionym. R\u00f3\u017cnice w nazewnictwie odzwierciedlaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnice w organizacji s\u0142u\u017cb, zakresie odpowiedzialno\u015bci i zawodowej to\u017csamo\u015bci os\u00f3b pracuj\u0105cych w ochronie przyrody.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-1024x768.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4287\" style=\"width:533px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-300x225.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-768x576.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-2048x1536.jpg 2048w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261030_123136003_HDR2-16x12.jpg 16w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">C. Ankieta<\/h6>\n\n\n\n<p>Maria Gurscaia, liderka projektu, przedstawi\u0142a za\u0142o\u017cenia ERF Female Ranger Project i wyniki badania European Female Ranger Survey: Statistical and Qualitative Analysis. Ankieta obj\u0119\u0142a 162 kobiety z 20 kraj\u00f3w. Mia\u0142a pokaza\u0107, jak wygl\u0105da ich sytuacja zawodowa, warunki pracy, mo\u017cliwo\u015bci rozwoju i z jakimi nier\u00f3wno\u015bciami i trudno\u015bciami si\u0119 spotykaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Co m\u00f3wi\u0105 liczby?<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>19,6% udzia\u0142 kobiet w zespo\u0142ach obj\u0119tych badaniem;<\/li>\n\n\n\n<li>67,9% ponad po\u0142ow\u0119 czasu pracy sp\u0119dza w terenie;<\/li>\n\n\n\n<li>86,8% wykonuje takie same obowi\u0105zki jak m\u0119\u017cczy\u017ani;<\/li>\n\n\n\n<li>34,6% do\u015bwiadczy\u0142o molestowania lub dyskryminacji ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107;<\/li>\n\n\n\n<li>ponad 80% pracuje z wyposa\u017ceniem projektowanym g\u0142\u00f3wnie dla m\u0119\u017cczyzn.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wyniki pokaza\u0142y istotn\u0105 sprzeczno\u015b\u0107: wi\u0119kszo\u015b\u0107 badanych kobiet wykonuje takie same obowi\u0105zki jak m\u0119\u017cczy\u017ani, ale nie oznacza to automatycznie r\u00f3wnych szans w dost\u0119pie do zada\u0144, rozwoju i uznania zawodowego. Dost\u0119p do pracy terenowej, zada\u0144 technicznych i rozwoju zawodowego wci\u0105\u017c jest nier\u00f3wny. Do tego dochodzi podwa\u017canie kompetencji kobiet, niedopasowane wyposa\u017cenie i brak wsparcia instytucji. Ankieta dostarczy\u0142a nam wsp\u00f3lnego punktu odniesienia. Nie analizowa\u0142y\u015bmy samych statystyk. Wa\u017cniejsze by\u0142o skonfrontowanie wynik\u00f3w z naszymi do\u015bwiadczeniami: czy rozpoznajemy te problemy w swoich miejscach pracy, czy wygl\u0105daj\u0105 podobnie w r\u00f3\u017cnych krajach i co mo\u017cemy z nimi zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-1024x684.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4296\" style=\"aspect-ratio:1.4970993699706818;width:566px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-300x200.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-768x513.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.17.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">D. Identyfikacja problem\u00f3w<\/h6>\n\n\n\n<p>Pracowa\u0142y\u015bmy na przemian: razem i w kilku zmieniaj\u0105cych si\u0119 podgrupach. Zestawia\u0142y\u015bmy do\u015bwiadczenia zawodowe z wyzwaniami wynikaj\u0105cymi z organizacji pracy, relacji w zespo\u0142ach i spo\u0142ecznych stereotyp\u00f3w dotycz\u0105cych kobiet. Skupi\u0142y\u015bmy si\u0119 na konkretnych sytuacjach i problemach, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 nam prac\u0119 i rozw\u00f3j zawodowy.<\/p>\n\n\n\n<p>Na wsp\u00f3lnej li\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi: preferowanie m\u0119\u017cczyzn przy przydzielaniu zada\u0144 terenowych, niewielka liczba kobiet pracuj\u0105cych na stanowiskach ranger\u00f3w, konieczno\u015b\u0107 udowadniania w\u0142asnych kompetencji, niedostateczne uznawanie efekt\u00f3w pracy, stereotypy i uprzedzenia, brak pewno\u015bci siebie, nier\u00f3wno\u015bci w wynagrodzeniach, ograniczone wzajemne wsparcie kobiet, dodatkowe role i obowi\u0105zki, seksizm, agresja seksualna, mobbing i n\u0119kanie: wewn\u0105trz organizacji, jak i ze strony os\u00f3b z zewn\u0105trz, niech\u0119\u0107 cz\u0119\u015bci m\u0119\u017cczyzn do kobiecego przyw\u00f3dztwa, trudno\u015bci w radzeniu sobie z emocjami, wypalenie zawodowe, problemy komunikacyjne, ograniczenia fizjologiczne, obowi\u0105zki opieku\u0144cze, zagro\u017cenia zwi\u0105zane z prac\u0105 w odleg\u0142ych miejscach, brak odpowiednich rozwi\u0105za\u0144 dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa, ograniczone mo\u017cliwo\u015bci awansu i potrzeb\u0119 szkole\u0144. Pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c wyzwania zwi\u0105zane ze zmianami klimatu, pojawianiem si\u0119 gatunk\u00f3w inwazyjnych i konieczno\u015bci\u0105 stosowania nowych sposob\u00f3w zarz\u0105dzania obszarami chronionymi oraz ochron\u0105 gatunk\u00f3w. W przypadku kobiet pracuj\u0105cych w warunkach wojny (Ukraina) dochodz\u0105 jeszcze ograniczenia w dost\u0119pie do obszar\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 miejscem ich pracy, i poczucie zagro\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Ta lista nie jest rankingiem problem\u00f3w wed\u0142ug cz\u0119stotliwo\u015bci wyst\u0119powania ani wynikiem indywidualnego badania naszych do\u015bwiadcze\u0144. Nie oznacza r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ka\u017cda z nas osobi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0142a wszystkich wymienionych sytuacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Wsp\u00f3lna dyskusja pokaza\u0142a, \u017ce problemy nie dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144 czy relacji mi\u0119dzy pracownikami. Wiele z nich ma charakter organizacyjny i systemowy. S\u0105 te\u017c ze sob\u0105 powi\u0105zane. Na przyk\u0142ad stereotyp dotycz\u0105cy fizycznych mo\u017cliwo\u015bci kobiet mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na przydzielanie obowi\u0105zk\u00f3w, a to z kolei na dost\u0119p do szkole\u0144, zdobywanie do\u015bwiadczenia i mo\u017cliwo\u015bci awansu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-1024x684.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4283\" style=\"aspect-ratio:1.4970993699706818;width:495px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-300x200.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-768x513.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.54.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">E. Co rozpozna\u0142y\u015bmy i nad czym zacz\u0119\u0142y\u015bmy pracowa\u0107<\/h6>\n\n\n\n<p>Po zebraniu problem\u00f3w wsp\u00f3lnie pogrupowa\u0142y\u015bmy je tematycznie. Zastanawia\u0142y\u015bmy si\u0119, co jest istot\u0105 poszczeg\u00f3lnych zagadnie\u0144, z czego wynikaj\u0105 i jak wp\u0142ywaj\u0105 na sytuacj\u0119 kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody. Wsp\u00f3\u0142prowadz\u0105ce warsztaty, Eryka i Maria, wspiera\u0142y nas pytaniami i przyk\u0142adami z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. Pomaga\u0142o nam to spojrze\u0107 na w\u0142asne do\u015bwiadczenia z szerszej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n<p>Pracowa\u0142y\u015bmy, pami\u0119taj\u0105c o trzech poziomach mo\u017cliwych dzia\u0142a\u0144: co mog\u0119 zrobi\u0107 sama, co mo\u017cemy zmieni\u0107 w swoim zespole, a co wymaga dzia\u0142a\u0144 na poziomie krajowym, mi\u0119dzynarodowym. Pierwszego dnia rozpozna\u0142y\u015bmy i pogrupowa\u0142y\u015bmy problemy, a nad propozycjami dzia\u0142a\u0144 pracowa\u0142y\u015bmy dalej trzeciego dnia.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>1. Kompetencje zawodowe (competences) i pewno\u015b\u0107 siebie (self-confidence)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kompetencje i pewno\u015b\u0107 siebie nie s\u0105 tym samym. Kompetencje to wiedza, umiej\u0119tno\u015bci, do\u015bwiadczenie i zdolno\u015b\u0107 wykonywania zada\u0144. Pewno\u015b\u0107 siebie oznacza zaufanie do w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci, decyzji i umiej\u0119tno\u015b\u0107 pokazania swoich kompetencji w pracy. Nawet dobrze przygotowane i do\u015bwiadczone kobiety mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015b\u0107 z uznaniem w\u0142asnych umiej\u0119tno\u015bci, szczeg\u00f3lnie w \u015brodowisku, w kt\u00f3rym s\u0105 one cz\u0119\u015bciej podwa\u017cane.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119 szkolenia, dzielenie si\u0119 wiedz\u0105 i do\u015bwiadczeniem, mentoring oraz zwi\u0119kszanie widoczno\u015bci kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody, r\u00f3wnie\u017c w mediach i dzia\u0142aniach skierowanych do spo\u0142eczno\u015bci lokalnych. Wa\u017cne jest tak\u017ce budowanie pewno\u015bci siebie w zespo\u0142ach przez lepsz\u0105 komunikacj\u0119, wzajemne wsparcie i przypominanie sobie o wsp\u00f3lnym celu pracy, zamiast koncentrowania si\u0119 na rywalizacji.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>2. R\u00f3wne prawa (equality) a realne mo\u017cliwo\u015bci korzystania z praw (equity)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wne prawa nie zawsze oznaczaj\u0105 r\u00f3wne mo\u017cliwo\u015bci korzystania z nich. Equality oznacza r\u00f3wno\u015b\u0107 praw, a equity to uwzgl\u0119dnianie r\u00f3\u017cnych sytuacji i potrzeb, tak aby ka\u017cda osoba mia\u0142a realn\u0105 szans\u0119 na rozw\u00f3j. Nie zawsze wymaga to identycznego traktowania. Czasem konieczne jest usuni\u0119cie barier lub dostosowanie warunk\u00f3w pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozmawia\u0142y\u015bmy o przejrzysto\u015bci wynagrodze\u0144, uznawaniu efekt\u00f3w pracy, nier\u00f3wnym podziale dodatkowych obowi\u0105zk\u00f3w i potrzebie lepszego wykorzystania mocnych stron kobiet. Wa\u017cne s\u0105 te\u017c praktyczne kwestie: umundurowanie, obuwie, sprz\u0119t terenowy, \u015brodki ochrony indywidualnej i zaplecze sanitarne dostosowane do potrzeb wszystkich pracownik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>3. Struktury organizacyjne (organisational structures)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W tej cz\u0119\u015bci pojawi\u0142a si\u0119 potrzeba przejrzystych zasad wynagradzania, oceniania i awansowania. Rozmawia\u0142y\u015bmy o sieciach kontakt\u00f3w dla kobiet na stanowiskach kierowniczych, programach mentoringowych i mo\u017cliwo\u015bci rozwijania systemu akredytacji zawodowej. Zwraca\u0142y\u015bmy uwag\u0119, \u017ce osoby zarz\u0105dzaj\u0105ce powinny by\u0107 przygotowane do pracy z r\u00f3\u017cnymi lud\u017ami i zespo\u0142ami. Przeciwdzia\u0142anie stereotypom musi by\u0107 widoczne w codziennych decyzjach, a nie tylko w deklaracjach.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cna by\u0142a te\u017c refleksja dotycz\u0105ca przyw\u00f3dztwa: nie ma jednego najlepszego stylu zarz\u0105dzania ani jednej cechy, kt\u00f3ra decyduje o tym, \u017ce kto\u015b jest dobrym liderem. Nie trzeba wiedzie\u0107 wszystkiego, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych ogranicze\u0144 nie powinna by\u0107 traktowana jako s\u0142abo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4. Zdrowie psychiczne (mental health)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rozmawia\u0142y\u015bmy o stresie, frustracji, trudnych emocjach, wypaleniu zawodowym i wzajemnym wspieraniu si\u0119. W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119 szkolenia dotycz\u0105ce komunikowania trudnych sytuacji prze\u0142o\u017conym, uczenia si\u0119 stawiania granic, procedury zg\u0142aszania molestowania i reagowania na nie, szkolenia z samoobrony oraz systemowe wsparcie pracownik\u00f3w. Wa\u017cne by\u0142o dla nas, \u017ceby rozwi\u0105zania wynika\u0142y z rzeczywistych potrzeb pracownik\u00f3w, a nie by\u0142y narzucane odg\u00f3rnie. Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119 na potrzeb\u0119 interesowania si\u0119 nie tylko tym, czy zadanie zosta\u0142o wykonane, ale r\u00f3wnie\u017c tym, jak radzi sobie osoba, kt\u00f3ra je wykonuje. Dobrze oddaje to sformu\u0142owanie: check in with each other, not just on each other&#8217;s work.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>5. Stereotypy i relacje w \u015brodowisku zawodowym<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119, \u017ce stereotypy mog\u0105 by\u0107 podtrzymywane zar\u00f3wno przez m\u0119\u017cczyzn, jak i kobiety. U\u0142atwiaj\u0105 nam porz\u0105dkowanie \u015bwiata, ale jednocze\u015bnie mog\u0105 prowadzi\u0107 do uproszcze\u0144 i niesprawiedliwych ocen.<\/p>\n\n\n\n<p>Przekonanie, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani lepiej nadaj\u0105 si\u0119 do pracy w terenie, bo s\u0105 silniejsi fizycznie i bardziej odporni, wp\u0142ywa na codzienne decyzje: komu powierza si\u0119 zadania, kogo wysy\u0142a si\u0119 w teren, czyje zdanie jest brane pod uwag\u0119 i czyje kompetencje s\u0105 uznawane bez konieczno\u015bci ich ci\u0105g\u0142ego udowadniania. Wskazywa\u0142y\u015bmy na potrzeb\u0119 pokazywania kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody, tak\u017ce w mediach i kontaktach ze spo\u0142eczno\u015bciami lokalnymi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6. Seksizm i mobbing (sexual harassment)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Omawia\u0142y\u015bmy seksizm, agresj\u0119 seksualn\u0105, mobbing i n\u0119kanie, zar\u00f3wno wewn\u0105trz organizacji, jak i ze strony os\u00f3b z zewn\u0105trz. Pojawi\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c problem niech\u0119ci cz\u0119\u015bci m\u0119\u017cczyzn, zw\u0142aszcza z d\u0142u\u017cszym sta\u017cem, do kobiet obejmuj\u0105cych funkcje kierownicze.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d proponowanych dzia\u0142a\u0144 znalaz\u0142y si\u0119 jasne procedury reagowania na molestowanie, mobbing i agresj\u0119 ze strony odwiedzaj\u0105cych, a tak\u017ce rozwi\u0105zania dotycz\u0105ce bezpiecze\u0144stwa os\u00f3b pracuj\u0105cych w terenie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>7. Uznawanie i docenianie mocnych stron kobiet (recognition and valorization of female strengths)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Zastanawia\u0142y\u015bmy si\u0119, co jest nasz\u0105 mocn\u0105 stron\u0105. Wymienia\u0142y\u015bmy umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjne, empati\u0119, cierpliwo\u015b\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107, dobr\u0105 organizacj\u0119 pracy, uwa\u017cno\u015b\u0107 i dostrzeganie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, indywidualne podej\u015bcie do ludzi, budowanie zaufania w lokalnych spo\u0142eczno\u015bciach i rozwi\u0105zywanie konflikt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Poj\u0119cie sisterhood rozumia\u0142y\u015bmy jako solidarno\u015b\u0107 mi\u0119dzy kobietami: wspieranie kole\u017canek, dzielenie si\u0119 do\u015bwiadczeniem, rekomendowanie ich do nowych zada\u0144 i stanowisk i dostrzeganie ich osi\u0105gni\u0119\u0107. Nie chodzi o rywalizacj\u0119 ani o odbieranie sobie mo\u017cliwo\u015bci rozwoju. Moja my\u015bl podsumowuj\u0105ca ten w\u0105tek by\u0142a prosta: sukces innej kobiety nie jest moj\u0105 pora\u017ck\u0105. To tak\u017ce rozw\u00f3j czyjej\u015b c\u00f3rki, siostry, matki.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"716\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-1024x716.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4297\" style=\"aspect-ratio:1.4301889041177522;width:512px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-1024x716.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-300x210.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-768x537.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-1536x1073.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.40.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><em>29 pa\u017adziernika 2026 r. dzie\u0144 drugi<\/em><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>TEREN I WARSZTATY<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">A. Wizyta w terenie: Park Narodowy Retezat i wsp\u00f3\u0142praca z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami<\/h6>\n\n\n\n<p>Drugi dzie\u0144 sp\u0119dzi\u0142y\u015bmy w g\u00f3rach. Przesz\u0142y\u015bmy oko\u0142o 10 km, na wysoko\u015b\u0107 oko\u0142o 1632 m n.p.m. Trasa prowadzi\u0142a przez g\u00f3rskie lasy \u015bwierkowe. W czasie w\u0119dr\u00f3wki Lucia, kt\u00f3ra wcze\u015bniej pracowa\u0142a w Parku Narodowym Retezat, a obecnie jest zwi\u0105zana z Rewilding Romania, opowiada\u0142a nam o parku, swojej pracy i wsp\u00f3\u0142pracy z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n<p>Poruszy\u0142a mi\u0119dzy innymi kwestie powi\u0119kszania obszar\u00f3w ochrony \u015bcis\u0142ej, struktury w\u0142asno\u015bci grunt\u00f3w, zimowania zwierz\u0105t i wypasu. Rozmawia\u0142y\u015bmy o tym, jak decyzje dotycz\u0105ce ochrony przyrody wp\u0142ywaj\u0105 na ludzi, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 w pobli\u017cu parku lub korzystaj\u0105 z jego zasob\u00f3w. W takich warunkach praca stra\u017cnik\u00f3w i pracownik\u00f3w parku nie ogranicza si\u0119 do monitoringu przyrody czy kontroli przestrzegania przepis\u00f3w. Wymaga znajomo\u015bci lokalnych uwarunkowa\u0144, rozm\u00f3w z mieszka\u0144cami, wyja\u015bniania powod\u00f3w wprowadzanych ogranicze\u0144 i szukania sposob\u00f3w na ograniczanie konflikt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105cy by\u0142 temat rozszerzania obszaru ochrony \u015bcis\u0142ej. Ochrona przyrody wymaga czasem podejmowania decyzji, kt\u00f3re nie spotykaj\u0105 si\u0119 z powszechn\u0105 akceptacj\u0105. Wa\u017cne jest, jak przygotowuje si\u0119 takie decyzje, jak si\u0119 je uzasadnia i jak prowadzi p\u00f3\u017aniejsz\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-1024x576.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4285\" style=\"width:502px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-300x169.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-768x432.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-1536x864.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-2048x1152.jpg 2048w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_140530484_HDR2-18x10.jpg 18w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">B. Park Narodowy Retezat \u2013 organizacja i zarz\u0105dzanie<\/h6>\n\n\n\n<p>Retezat jest najstarszym parkiem narodowym w Rumunii. Powsta\u0142 w 1935 r. Obejmuje ponad 38 tys. ha i chroni krajobrazy wysokog\u00f3rskie, jeziora polodowcowe, lasy i naturalne i p\u00f3\u0142naturalne \u0142\u0105ki. Od 1999 roku ma w\u0142asn\u0105 administracj\u0119 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 w strukturach Romsilva. Administracja parku zajmuje si\u0119 powi\u0105zanymi obszarami Natura 2000, kt\u00f3rych granice nie pokrywaj\u0105 si\u0119 w pe\u0142ni z granicami parku. W zespole pracuj\u0105 m. in. biolodzy, osoby odpowiedzialne za ochron\u0119 i turystyk\u0119, jest specjalista do spraw kontakt\u00f3w z lokalnymi spo\u0142eczno\u015bciami i edukacji przyrodniczej, specjalista GIS oraz 11 stra\u017cnik\u00f3w. Ich praca obejmuje monitoring gatunk\u00f3w i siedlisk, nadz\u00f3r nad aktywno\u015bci\u0105 na terenie parku, utrzymanie infrastruktury turystycznej oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z mieszka\u0144cami, naukowcami i bran\u017c\u0105 turystyczn\u0105. W 2024 roku zatwierdzono nowy plan zarz\u0105dzania parkiem i obszarami Natura 2000. Uwzgl\u0119dnia on podzia\u0142 na strefy, zagro\u017cenia i presje, dzia\u0142ania ochronne i odtworzeniowe oraz uwarunkowania spo\u0142eczne i gospodarcze<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012-768x1024.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4290\" style=\"width:302px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012-768x1024.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012-225x300.jpg 225w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012-9x12.jpg 9w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022012.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">C. Rewilding Romania<\/h6>\n\n\n\n<p>Lucia opowiedzia\u0142a nam r\u00f3wnie\u017c o dzia\u0142aniach zwi\u0105zanych z przywracaniem \u017cubra w Karpatach Po\u0142udniowych. Warto rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwie organizacje: Rewilding Europe dzia\u0142a na poziomie europejskim, natomiast Rewilding Romania prowadzi dzia\u0142ania lokalne. Od 2014 roku Rewilding Europe i WWF Romania wspieraj\u0105 odtwarzanie populacji \u017cubra w tym regionie.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym elementem projektu jest w\u0142\u0105czanie mieszka\u0144c\u00f3w w dzia\u0142ania zwi\u0105zane z ochron\u0105 przyrody. Lokalne osoby s\u0105 szkolone na przewodnik\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w \u017cubr\u00f3w. Dla mnie istotne by\u0142o pokazanie, \u017ce rewilding nie ko\u0144czy si\u0119 na przywr\u00f3ceniu gatunku. Wymaga d\u0142ugotrwa\u0142ej pracy z lud\u017ami, budowania zaufania i szukania rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 \u0142\u0105czy\u0107 ochron\u0119 przyrody z lokalnymi potrzebami.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-576x1024.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4284\" style=\"width:335px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-576x1024.jpg 576w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-169x300.jpg 169w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-768x1365.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-864x1536.jpg 864w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-1152x2048.jpg 1152w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-7x12.jpg 7w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_114358382_HDR-scaled.jpg 1440w\" sizes=\"(max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">D. Edukacja m\u0142odych ludzi: budowanie przysz\u0142ych kadr ochrony przyrody<\/h6>\n\n\n\n<p>W rozmowach wraca\u0142 temat edukacji m\u0142odych ludzi i tego, jak zach\u0119ca\u0107 ich do zainteresowania si\u0119 ochron\u0105 przyrody. Z do\u015bwiadcze\u0144 kole\u017canek z innych park\u00f3w narodowych wynika, \u017ce nie wystarcz\u0105 jednorazowe akcje, warsztaty czy spotkania. Wa\u017cne s\u0105 regularne zaj\u0119cia, sta\u0142y kontakt z m\u0142odymi lud\u017ami, wsp\u00f3lne dzia\u0142ania w terenie i stopniowe w\u0142\u0105czanie ich w \u017cycie parku.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie musimy zak\u0142ada\u0107, \u017ce zaanga\u017cuje si\u0119 ca\u0142a grupa. Je\u017celi z kilkunastu czy kilkudziesi\u0119ciu m\u0142odych os\u00f3b po kilku latach zostan\u0105 trzy, cztery lub pi\u0119\u0107, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie wybior\u0105 prac\u0119 na rzecz ochrony przyrody, to ju\u017c jest warto\u015b\u0107. W ten spos\u00f3b kszta\u0142cimy nie tylko przysz\u0142ych przyrodnik\u00f3w i stra\u017cnik\u00f3w, ale przede wszystkim ludzi, kt\u00f3rzy rozumiej\u0105, \u017ce ochrona przyrody nie ko\u0144czy si\u0119 na znajomo\u015bci gatunk\u00f3w i siedlisk. Obejmuje r\u00f3wnie\u017c relacje z mieszka\u0144cami, lokaln\u0105 gospodark\u0119, konflikty, potrzeby spo\u0142eczne i odpowiedzialno\u015b\u0107 za wsp\u00f3lne dziedzictwo.<\/p>\n\n\n\n<p>To wymaga czasu i konsekwencji. M\u0142odych ludzi trzeba traktowa\u0107 powa\u017cnie, dawa\u0107 im mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobywania do\u015bwiadcze\u0144 i pokazywa\u0107, jak naprawd\u0119 wygl\u0105da praca w ochronie przyrody; tak\u017ce jej trudniejsze strony.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"773\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-1024x773.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4289\" style=\"aspect-ratio:1.324722636198046;width:417px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-1024x773.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-300x226.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-768x580.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-1536x1160.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1-16x12.jpg 16w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/12.-ABARBU-FRW26.1-1.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">E. Wieczorne warsztaty<\/h6>\n\n\n\n<p>Wieczorem by\u0142y ok. dwugodzinne warsztaty po\u015bwi\u0119cone wykorzystaniu ro\u015blin. Pozna\u0142y\u015bmy ro\u015bliny wykorzystywane do sporz\u0105dzania olej\u00f3w macerowanych. Zrobi\u0142y\u015bmy w\u0142asne produkty z dostarczonych sk\u0142adnik\u00f3w i napary zio\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><em>30 pa\u017adziernika 2026 r. dzie\u0144 trzeci:<\/em><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>PRACA NAD PROPOZYCJAMI DZIA\u0141A\u0143 I ACTION PLAN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wr\u00f3ci\u0142y\u015bmy do problem\u00f3w zebranych i omawianych podczas wcze\u015bniejszych warsztat\u00f3w. Pracowa\u0142y\u015bmy nad propozycjami rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re mo\u017cna podejmowa\u0107 na poziomie indywidualnym, w zespo\u0142ach i organizacjach oraz na poziomie krajowym i mi\u0119dzynarodowym. Pracowa\u0142y\u015bmy w kilku grupach tematycznych, a nast\u0119pnie przedstawia\u0142y\u015bmy propozycje i wsp\u00f3lnie je omawia\u0142y\u015bmy. Tablice by\u0142y uzupe\u0142niane przez ca\u0142y czas; zapisy nie by\u0142y wy\u0142\u0105cznie efektem pracy poszczeg\u00f3lnych grup, ale wsp\u00f3lnej dyskusji.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">1. Rozw\u00f3j zawodowy, kompetencje<\/h6>\n\n\n\n<p>Ta cz\u0119\u015b\u0107 pracy dotyczy\u0142a rozwoju zawodowego kobiet oraz barier utrudniaj\u0105cych im awans i obejmowanie funkcji kierowniczych. Rozmawia\u0142y\u015bmy o tym, \u017ce problemem nie jest wy\u0142\u0105cznie dost\u0119p do szkole\u0144 i zdobywanie nowych kwalifikacji. R\u00f3wnie wa\u017cne jest uznawanie ju\u017c posiadanych kompetencji, docenianie rezultat\u00f3w pracy i tworzenie rzeczywistych mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania do\u015bwiadczenia zawodowego. Wci\u0105\u017c zdarza si\u0119, \u017ce kobiety musz\u0105 dodatkowo udowadnia\u0107 swoje przygotowanie do wykonywania zada\u0144, mimo posiadanych kwalifikacji i do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rozwijanie program\u00f3w mentoringowych, szczeg\u00f3lnie dla kobiet aspiruj\u0105cych do stanowisk kierowniczych;<\/li>\n\n\n\n<li>tworzenie sieci kobiet pe\u0142ni\u0105cych funkcje zarz\u0105dcze i kierownicze;<\/li>\n\n\n\n<li>rozwijanie systemu ci\u0105g\u0142ego doskonalenia zawodowego (Continuing Professional Development);<\/li>\n\n\n\n<li>przygotowywanie kobiet do obejmowania bardziej odpowiedzialnych stanowisk;<\/li>\n\n\n\n<li>program Train the Trainer,<\/li>\n\n\n\n<li>uznawanie i dokumentowanie kompetencji oraz rezultat\u00f3w pracy;<\/li>\n\n\n\n<li>konsultowanie mo\u017cliwo\u015bci stworzenia europejskiego systemu akredytacji zawodowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym przes\u0142aniem by\u0142o stwierdzenie, \u017ce nie trzeba wiedzie\u0107 wszystkiego, a \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych ogranicze\u0144 nie jest s\u0142abo\u015bci\u0105. Umiej\u0119tno\u015b\u0107 rozpoznawania brak\u00f3w, korzystania z wiedzy innych i rozwijania kompetencji mo\u017ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em si\u0142y zawodowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Pojawi\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c potrzeba rozpoznania problem\u00f3w zwi\u0105zanych z utrzymaniem kobiet w zawodzie i ich dalszym rozwojem (retention and progression). Zaproponowa\u0142y\u015bmy przeprowadzenie bada\u0144 lub ankiety, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby lepiej pozna\u0107 przyczyny ograniczonego awansu i odchodzenia kobiet z organizacji. Wa\u017cne jest uwzgl\u0119dnianie do\u015bwiadczenia zdobytego tak\u017ce poza formalnym zatrudnieniem, a tak\u017ce dostosowanie warunk\u00f3w pracy do r\u00f3\u017cnych potrzeb. Dotyczy to mi\u0119dzy innymi obowi\u0105zk\u00f3w opieku\u0144czych, wyposa\u017cenia, odzie\u017cy, obuwia i zaplecza sanitarnego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"703\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-1024x703.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4295\" style=\"aspect-ratio:1.4566200345947258;width:439px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-1024x703.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-300x206.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-768x527.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-1536x1055.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.3.11.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">2. Pewno\u015b\u0107 siebie, widoczno\u015b\u0107 i prze\u0142amywanie stereotyp\u00f3w<\/h6>\n\n\n\n<p>Kolejnym wa\u017cnym zagadnieniem by\u0142o budowanie pewno\u015bci siebie (self-confidence). Wskaza\u0142y\u015bmy trzy elementy, kt\u00f3re maj\u0105 na ni\u0105 wp\u0142yw:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>widoczno\u015b\u0107 (visibility):<\/strong> obecno\u015b\u0107 i rozpoznawalno\u015b\u0107 kobiet w \u015brodowisku zawodowym, spo\u0142eczno\u015bciach lokalnych i mediach.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>poczucie kontroli (being in control):<\/strong> wynikaj\u0105ce z posiadanej wiedzy, umiej\u0119tno\u015bci i mo\u017cliwo\u015bci podejmowania decyzji.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>jasny cel (having a clear purpose):<\/strong> \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej roli, kierunku rozwoju i znaczenia wykonywanej pracy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119, \u017ce pewno\u015b\u0107 siebie nie zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od indywidualnych cech. Wp\u0142ywaj\u0105 na ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c warunki pracy, spos\u00f3b traktowania pracownic, dost\u0119p do szkole\u0144, mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobywania do\u015bwiadczenia i uznanie ze strony wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oraz prze\u0142o\u017conych. Trudno oczekiwa\u0107, \u017ce kobiety b\u0119d\u0105 pewne swoich kompetencji, je\u015bli rzadziej powierza si\u0119 im zadania terenowe, techniczne czy odpowiedzialne funkcje. Wybrzmia\u0142 problem stereotyp\u00f3w dotycz\u0105cych pracy terenowej. Na jednej z tablic zapisa\u0142y\u015bmy: <strong>Men are preferred for fieldwork &#8211;<\/strong> m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 preferowani do pracy w terenie. Takie przekonanie wp\u0142ywa na codzienne decyzje: komu powierza si\u0119 okre\u015blone zadania, kogo wysy\u0142a si\u0119 w teren, czyje zdanie jest brane pod uwag\u0119 i czyje kompetencje s\u0105 uznawane bez konieczno\u015bci ich ci\u0105g\u0142ego udowadniania. Je\u017celi kobiety rzadziej otrzymuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonywania okre\u015blonych zada\u0144, maj\u0105 mniej okazji do zdobywania do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej mo\u017ce by\u0107 wymagane przy awansie.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d propozycji dzia\u0142a\u0144 znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zwi\u0119kszanie dost\u0119pu do szkole\u0144 praktycznych i rozwijaj\u0105cych kompetencje przyw\u00f3dcze;<\/li>\n\n\n\n<li>wzmacnianie komunikacji i wsp\u00f3\u0142pracy w zespo\u0142ach;<\/li>\n\n\n\n<li>prezentowanie kobiet jako kompetentnych specjalistek i liderek;<\/li>\n\n\n\n<li>prowadzenie dzia\u0142a\u0144 edukacyjnych w szko\u0142ach i spo\u0142eczno\u015bciach lokalnych;<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszanie obecno\u015bci kobiet w mediach i podczas wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z ochron\u0105 przyrody;<\/li>\n\n\n\n<li>wykorzystywanie inicjatyw takich jak Female Ranger Week do prezentowania ich pracy i do\u015bwiadcze\u0144;<\/li>\n\n\n\n<li>zach\u0119canie kobiet do podejmowania odpowiedzialno\u015bci, samodzielnego prowadzenia dzia\u0142a\u0144 i udzia\u0142u w podejmowaniu decyzji.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne by\u0142o dla nas powi\u0105zanie widoczno\u015bci z poczuciem sprawczo\u015bci. Kobiety powinny nie tylko wykonywa\u0107 prac\u0119, ale r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 reprezentowania swoich organizacji, prezentowania osi\u0105gni\u0119\u0107 i uczestniczenia w podejmowaniu decyzji.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">3. Sieci wsparcia, mentoring i solidarno\u015b\u0107 zawodowa<\/h6>\n\n\n\n<p>Osobny blok po\u015bwi\u0119ci\u0142y\u015bmy sieciom wsparcia (supporting networks). Kobiety pracuj\u0105ce w ochronie przyrody cz\u0119sto funkcjonuj\u0105 w \u015brodowiskach, w kt\u00f3rych s\u0105 nieliczn\u0105 grup\u0105. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do izolacji i ogranicza\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wymiany do\u015bwiadcze\u0144 z osobami znajduj\u0105cymi si\u0119 w podobnej sytuacji zawodowej. Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119 na nier\u00f3wny podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w w zespo\u0142ach. Kobiety mog\u0105 by\u0107 obci\u0105\u017cane dodatkowymi rolami, wykraczaj\u0105cymi poza ich podstawowe obowi\u0105zki.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozmawia\u0142y\u015bmy o r\u00f3\u017cnych formach wsparcia online, takich jak programy rozwijaj\u0105ce kompetencje przyw\u00f3dcze, szkolenia i materia\u0142y dotycz\u0105ce rozwoju zawodowego, materia\u0142y po\u015bwi\u0119cone zdrowiu psychicznemu oraz nagrania szkoleniowe dost\u0119pne z napisami. Omawia\u0142y\u015bmy tak\u017ce spotkania bezpo\u015brednie, szczeg\u00f3lnie warto\u015bciowe dla budowania relacji i wsp\u00f3\u0142pracy. Zwraca\u0142y\u015bmy jednak uwag\u0119 na ich wy\u017csze koszty i konieczno\u015b\u0107 zaanga\u017cowania pracodawc\u00f3w. Organizacje powinny zapewnia\u0107 pracownicom czas i \u015brodki na udzia\u0142 w takich spotkaniach. Rozwa\u017ca\u0142y\u015bmy r\u00f3wnie\u017c \u0142\u0105czenie kobiet z r\u00f3\u017cnych organizacji i kraj\u00f3w, aby mog\u0142y si\u0119 wzajemnie wspiera\u0107, korzysta\u0107 z do\u015bwiadczenia bardziej do\u015bwiadczonych kole\u017canek i rozwija\u0107 kontakty zawodowe.<\/p>\n\n\n\n<p>Zaproponowa\u0142y\u015bmy wykorzystanie listy mailingowej do regularnej wymiany informacji, kontakt\u00f3w i materia\u0142\u00f3w. Wskazywa\u0142y\u015bmy te\u017c na warto\u015b\u0107 poznawania pracy innych organizacji i odwiedzania r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w chronionych. Takie wyjazdy pozwalaj\u0105 zobaczy\u0107, jak w innych miejscach organizuje si\u0119 prac\u0119, zarz\u0105dza obszarami chronionymi i prowadzi dzia\u0142ania ochronne. Wymagaj\u0105 jednak zewn\u0119trznego finansowania. Pojawi\u0142 si\u0119 tak\u017ce postulat rozpoznania ju\u017c istniej\u0105cych sieci i inicjatyw, aby wykorzysta\u0107 mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy, kt\u00f3re ju\u017c funkcjonuj\u0105, zamiast tworzy\u0107 kolejne struktury o podobnych zadaniach.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">4. Prawa pracownicze i zmiany w politykach organizacji<\/h6>\n\n\n\n<p>obszarem dyskusji by\u0142y wewn\u0119trzne polityki organizacji i prawa pracownicze (internal policies and working rights). Zwraca\u0142y\u015bmy uwag\u0119, \u017ce poprawa sytuacji kobiet nie mo\u017ce ogranicza\u0107 si\u0119 do szkole\u0144 i wzmacniania ich indywidualnych kompetencji. Konieczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zmiany w sposobie funkcjonowania instytucji, procedurach rekrutacyjnych i organizacji pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>zwi\u0119kszanie wiedzy pracownik\u00f3w o prawach pracowniczych;<\/li>\n\n\n\n<li>zapewnienie dost\u0119pu do doradztwa prawnego, mi\u0119dzy innymi poprzez wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze stowarzyszeniami ranger\u00f3w i European Ranger Federation;<\/li>\n\n\n\n<li>opracowywanie polityk rekrutacyjnych uwzgl\u0119dniaj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodne do\u015bwiadczenia i kompetencje kandydatek;<\/li>\n\n\n\n<li>uznawanie do\u015bwiadcze\u0144 zdobytych poza formalnym, p\u0142atnym zatrudnieniem;<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszanie dost\u0119pu do szkole\u0144 wewn\u0119trznych;<\/li>\n\n\n\n<li>rozwa\u017cenie tworzenia zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych lub innych form reprezentacji pracowniczej;<\/li>\n\n\n\n<li>gromadzenie i upowszechnianie przyk\u0142ad\u00f3w dobrych praktyk, w tym elastycznych form zatrudnienia i organizacji pracy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym zagadnieniem by\u0142a r\u00f3wnie\u017c opieka nad dzie\u0107mi i ograniczenia fizjologiczne, kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na mo\u017cliwo\u015bci wykonywania okre\u015blonych obowi\u0105zk\u00f3w<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">5. Bezpiecze\u0144stwo pracy: molestowanie seksualne, agresja i mobbing<\/h6>\n\n\n\n<p>Na tablicach zapisa\u0142y\u015bmy problemy zwi\u0105zane z seksizmem i postawami cz\u0119\u015bci m\u0119\u017cczyzn, agresj\u0105 seksualn\u0105 oraz bullyingiem zar\u00f3wno wewn\u0105trz organizacji, jak i poza ni\u0105. Podkre\u015bla\u0142y\u015bmy potrzeb\u0119 jasnych zasad i granic w relacjach zawodowych. W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>opracowanie zasad zachowania w zespo\u0142ach i procedur reagowania na niepo\u017c\u0105dane zachowania;<\/li>\n\n\n\n<li>zapewnienie mo\u017cliwo\u015bci bezpiecznego zg\u0142aszania molestowania i agresji;<\/li>\n\n\n\n<li>zwi\u0119kszanie \u015bwiadomo\u015bci pracownik\u00f3w w zakresie praw i obowi\u0105zk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>szkolenia z samoobrony;<\/li>\n\n\n\n<li>warsztaty dotycz\u0105ce pewno\u015bci siebie i rozwi\u0105zywania konflikt\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>szkolenia grupowe wykorzystuj\u0105ce wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144, \u0107wiczenia praktyczne i odgrywanie scenek (role-play);<\/li>\n\n\n\n<li>badania i ankiety pozwalaj\u0105ce rozpozna\u0107 skal\u0119 problemu oraz poziom \u015bwiadomo\u015bci i wiedzy pracownik\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n<li>opracowanie wytycznych dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa kobiet podczas pracy terenowej, w tym kwestii sprz\u0119tu i wyposa\u017cenia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">6. Zdrowie psychiczne i system wzajemnego wsparcia<\/h6>\n\n\n\n<p>Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119 na stres, frustracj\u0119, z\u0142o\u015b\u0107 i inne trudne emocje zwi\u0105zane z prac\u0105. Mog\u0105 one wynika\u0107 z obci\u0105\u017cenia obowi\u0105zkami, konflikt\u00f3w i napi\u0119\u0107 w zespo\u0142ach, presji organizacyjnej czy trudnych sytuacji podczas pracy w terenie. Wskazywa\u0142y\u015bmy na potrzeb\u0119 tworzenia system\u00f3w wsparcia, kt\u00f3re nie ogranicza\u0142yby si\u0119 do indywidualnego radzenia sobie z problemami.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d propozycji znalaz\u0142y si\u0119:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>rozwijanie wzajemnego wsparcia i motywuj\u0105cych relacji mi\u0119dzy wsp\u00f3\u0142pracownikami;<\/li>\n\n\n\n<li>dost\u0119p do poradnictwa i specjalistycznej pomocy;<\/li>\n\n\n\n<li>opracowanie pisemnych procedur dotycz\u0105cych wsparcia psychicznego;<\/li>\n\n\n\n<li>szkolenia z pierwszej pomocy psychologicznej;<\/li>\n\n\n\n<li>rozwijanie kompetencji os\u00f3b kieruj\u0105cych zespo\u0142ami.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy tak\u017ce uwag\u0119 na potrzeb\u0119 oddolnego podej\u015bcia do rozwi\u0105zywania problem\u00f3w. Osoby pracuj\u0105ce w terenie powinny mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zg\u0142aszania trudno\u015bci i wsp\u00f3\u0142tworzenia rozwi\u0105za\u0144, a nie tylko otrzymywa\u0107 decyzje podejmowane przez kierownictwo. Na jednej z kart zapisano has\u0142o: First step = ME!! &#8211; pierwszy krok zaczyna si\u0119 ode mnie. W tym kontek\u015bcie wa\u017cne by\u0142y znajomo\u015b\u0107 w\u0142asnych praw, umiej\u0119tno\u015b\u0107 komunikowania potrzeb i dbanie o r\u00f3wnowag\u0119 mi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym a prywatnym.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">7. Komunikacja w zespo\u0142ach ranger\u00f3w<\/h6>\n\n\n\n<p>Kolejny obszar dotyczy\u0142 komunikacji w zespo\u0142ach (communication in ranger teams). Na tablicy zapisa\u0142y\u015bmy trzy podstawowe elementy:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>empathy:<\/strong> empatia, czyli rozumienie perspektywy innych os\u00f3b i uwzgl\u0119dnianie ich do\u015bwiadcze\u0144 w codziennej wsp\u00f3\u0142pracy;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>sharing keeps us whole:<\/strong> dzielenie si\u0119 do\u015bwiadczeniami, wymiana wiedzy, dostrzeganie pracy innych i docenianie wk\u0142adu poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>make time:<\/strong> znajd\u017amy na to czas, czyli tw\u00f3rzmy okazje do rozmowy i budowania relacji poza codziennym podzia\u0142em obowi\u0105zk\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Dobra komunikacja nie ogranicza si\u0119 do przekazywania informacji s\u0142u\u017cbowych. Wymaga czasu i zaufania. W pracy ranger\u00f3w ma to szczeg\u00f3lne znaczenie. Zespo\u0142y cz\u0119sto wykonuj\u0105 zadania w terenie, w r\u00f3\u017cnych lokalizacjach i warunkach, dlatego ich skuteczno\u015b\u0107 zale\u017cy od umiej\u0119tno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy i jasnego podzia\u0142u odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">8. Rozwijanie kompetencji przyw\u00f3dczych kobiet<\/h6>\n\n\n\n<p>Ten obszar dotyczy\u0142 kompetencji przyw\u00f3dczych (developing leadership competences). Wskazywa\u0142y\u015bmy na trudno\u015bci kobiet w ubieganiu si\u0119 o stanowiska kierownicze, w tym poczucie niewystarczaj\u0105cych kompetencji i mniejszej warto\u015bci w por\u00f3wnaniu z innymi kandydatami. Zwr\u00f3ci\u0142y\u015bmy uwag\u0119 na podw\u00f3jne standardy oceny zachowa\u0144 przyw\u00f3dczych. Zachowania kobiet i m\u0119\u017cczyzn mog\u0105 by\u0107 oceniane odmiennie, nawet je\u015bli wynikaj\u0105 z podobnego sposobu zarz\u0105dzania i podejmowania decyzji. Na tablicy zapisa\u0142y\u015bmy has\u0142o: \u201eWomen leaders &#8211; leaders for all\u201d. Kobiety obejmuj\u0105ce stanowiska kierownicze powinny by\u0107 postrzegane jako liderki ca\u0142ych zespo\u0142\u00f3w i organizacji, a nie wy\u0142\u0105cznie jako reprezentantki interes\u00f3w innych kobiet.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d stanowisk, do kt\u00f3rych kobiety powinny mie\u0107 r\u00f3wny dost\u0119p, wymieniono: chief ranger; kierownictwo obszar\u00f3w chronionych; cz\u0142onkostwo w zarz\u0105dach; stanowiska w instytucjach krajowych i regionalnych odpowiedzialnych za ochron\u0119 przyrody.<\/p>\n\n\n\n<p>Na jednej z tablic pojawi\u0142y si\u0119 pytania odnosz\u0105ce si\u0119 do osobistej sprawczo\u015bci: co mog\u0119 kontrolowa\u0107, na co mam wp\u0142yw i co pozostaje poza moj\u0105 kontrol\u0105. Towarzyszy\u0142y im propozycje opracowania praktycznych wytycznych, warsztat\u00f3w i szkole\u0144 rozwijaj\u0105cych umiej\u0119tno\u015bci przyw\u00f3dcze. Wa\u017cne by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wzajemne wspieranie si\u0119 kobiet. Celem nie powinno by\u0107 konkurowanie ze sob\u0105, lecz pomaganie sobie nawzajem w rozwoju i osi\u0105ganiu pe\u0142ni w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>EUROPEAN FEMALE RANGER NETWORK (EFRN)<\/p>\n\n\n\n<p>Europejska sie\u0107 kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody<\/p>\n\n\n\n<p>struktura i odpowiedzialno\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>European Female Ranger Network (EFRN): szeroka sie\u0107 kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody. Planowane s\u0105 coroczne spotkania online, wymiana informacji i do\u015bwiadcze\u0144 oraz udzia\u0142 w inicjatywach sieci. Z PTSOP do pracy w sieci zg\u0142osi\u0142a si\u0119 Alicja Fischer.<\/li>\n\n\n\n<li>European Female Ranger Working Group (EFRWG): grupa robocza spotykaj\u0105ca si\u0119 online co trzy miesi\u0105ce. Jej zadaniem b\u0119dzie wspieranie realizacji Action Plan, monitorowanie post\u0119p\u00f3w i koordynowanie poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144. Z PTSOP do grupy roboczej zg\u0142osi\u0142a si\u0119 Ewa Moroz-Keczy\u0144ska.<\/li>\n\n\n\n<li>European Female Ranger Core Group (EFRCG): grupa wymagaj\u0105ca wi\u0119kszego zaanga\u017cowania, szacowanego na oko\u0142o jeden dzie\u0144 pracy miesi\u0119cznie. Jej cz\u0142onkinie b\u0119d\u0105 przejmowa\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za konkretne dzia\u0142ania, inicjatywy i projekty oraz mobilizowa\u0107 inne osoby do w\u0142\u0105czania si\u0119 w prace sieci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">DALSZE DZIA\u0141ANIA<\/h6>\n\n\n\n<p>Ustali\u0142y\u015bmy, \u017ce organizatorki opracuj\u0105 materia\u0142 zebrany podczas warsztat\u00f3w i w ci\u0105gu dw\u00f3ch tygodni prze\u015bl\u0105 nam propozycje zapis\u00f3w do konsultacji. Po ich om\u00f3wieniu i zaakceptowaniu dokument b\u0119dzie przekazany do European Ranger Federation.<\/p>\n\n\n\n<p>SPOTKANIE i WARSZTATY Z HOLLY BUDGE:<\/p>\n\n\n\n<p>od osobistej pasji do dzia\u0142a\u0144 o globalnym znaczeniu<\/p>\n\n\n\n<p>Po zako\u0144czeniu pracy nad Action Planem odby\u0142a si\u0119 prezentacja organizacji pozarz\u0105dowych reprezentowanych przez uczestniczki warsztat\u00f3w. By\u0142a to okazja do przedstawienia ich dzia\u0142alno\u015bci, wymiany do\u015bwiadcze\u0144 i poznania inicjatyw podejmowanych w r\u00f3\u017cnych krajach na rzecz ochrony przyrody i wspierania kobiet pracuj\u0105cych w tym sektorze.<\/p>\n\n\n\n<p>Kolejnym punktem programu by\u0142o spotkanie i warsztaty z Holly Budge: brytyjsk\u0105 podr\u00f3\u017cniczk\u0105, pierwsz\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra wykona\u0142a skok spadochronowy nad Mount Everestem, zdobywczyni\u0105 jego szczytu, za\u0142o\u017cycielk\u0105 organizacji How Many Elephants i inicjatork\u0105 <strong>World Female Ranger Week.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Holly opowiada\u0142a o swojej drodze od ekstremalnych wypraw do inicjatyw spo\u0142ecznych i dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony przyrody oraz kobiet pracuj\u0105cych w tym sektorze. Pokazywa\u0142a, jak osobiste do\u015bwiadczenia, umiej\u0119tno\u015bci i rozpoznawalno\u015b\u0107 zdobyta dzi\u0119ki osi\u0105gni\u0119ciom podr\u00f3\u017cniczym i sportowym mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 narz\u0119dziem zmiany spo\u0142ecznej. Wykorzysta\u0142a je do nag\u0142o\u015bnienia problemu k\u0142usownictwa i ochrony s\u0142oni, a nast\u0119pnie do rozwijania inicjatyw wspieraj\u0105cych stra\u017cniczki przyrody.<\/p>\n\n\n\n<p>W jej opowie\u015bci wa\u017cne by\u0142y trzy poj\u0119cia: <em>purpose<\/em>, <em>hope<\/em> i <em>impact:<\/em>\u2013 cel, nadzieja i wp\u0142yw. Nie chodzi\u0142o tylko o odwag\u0119 podejmowania wyzwa\u0144, ale o znalezienie dla nich celu i nadziei, kt\u00f3ra nie jest biernym oczekiwaniem, lecz motywacj\u0105 do dzia\u0142ania. Najmocniej wybrzmia\u0142o jednak pytanie o rzeczywisty wp\u0142yw podejmowanych inicjatyw. Nie wystarczy zorganizowa\u0107 wydarzenie, przeprowadzi\u0107 kampani\u0119 czy zrealizowa\u0107 projekt. Trzeba sprawdzi\u0107, co dzi\u0119ki temu rzeczywi\u015bcie si\u0119 zmieni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Holly podkre\u015bla\u0142a, \u017ce do realizacji pomys\u0142\u00f3w potrzebni s\u0105 partnerzy, finansowanie i konsekwentne dzia\u0142anie. Dobrze oddaje to zdanie: <em>Conservation without funding is just conversation:<\/em> ochrona przyrody bez finansowania pozostaje rozmow\u0105. Mo\u017cemy mie\u0107 wiedz\u0119, zaanga\u017cowanie i najlepsze intencje, ale bez odpowiednich zasob\u00f3w trudno prze\u0142o\u017cy\u0107 je na trwa\u0142e dzia\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n<p>Z jej inicjatywy powsta\u0142y How Many Elephants, a p\u00f3\u017aniej World Female Ranger Week \u2013 mi\u0119dzynarodowa inicjatywa zwi\u0119kszaj\u0105ca widoczno\u015b\u0107 kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody i wspieraj\u0105ca ich dzia\u0142ania. Przes\u0142anie Holly by\u0142o jasne: miar\u0105 sukcesu nie jest liczba zrealizowanych projekt\u00f3w czy wydarze\u0144, ale zmiana, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki nim osi\u0105gn\u0105\u0107. To wa\u017cna perspektywa r\u00f3wnie\u017c dla organizacji pozarz\u0105dowych. Warto pyta\u0107 nie tylko o to, co uda\u0142o nam si\u0119 zrobi\u0107, lecz przede wszystkim o to, co dzi\u0119ki temu rzeczywi\u015bcie si\u0119 zmieni\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Druga cz\u0119\u015b\u0107 spotkania mia\u0142a charakter warsztatowy. W grupach pracowa\u0142y\u015bmy nad problemem warunk\u00f3w menstruacyjnych kobiet pe\u0142ni\u0105cych s\u0142u\u017cb\u0119 w terenie. Rozmawia\u0142y\u015bmy o trudno\u015bciach zwi\u0105zanych z miesi\u0105czkowaniem podczas wielodniowych patroli, wyjazd\u00f3w i nocleg\u00f3w w terenie, szczeg\u00f3lnie w sytuacjach, gdy s\u0142u\u017cb\u0119 pe\u0142ni\u0105 wsp\u00f3lnie kobiety i m\u0119\u017cczy\u017ani. Zastanawia\u0142y\u015bmy si\u0119, jak zapewni\u0107 stra\u017cniczkom odpowiednie warunki przed wyj\u015bciem w teren, podczas patrolu i po powrocie. Porusza\u0142y\u015bmy kwestie dost\u0119pu do \u015brodk\u00f3w higienicznych, wody i prywatno\u015bci, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci zmiany oraz bezpiecznego przechowywania i utylizacji zu\u017cytych \u015brodk\u00f3w higienicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Warsztat by\u0142 zwi\u0105zany z inicjatyw\u0105 Holly:\u2013 <em>Periods on Patrol<\/em>, po\u015bwi\u0119con\u0105 zdrowiu menstruacyjnemu i godno\u015bci kobiet pracuj\u0105cych w terenie. Spotkanie pokaza\u0142o dwa wymiary jej dzia\u0142alno\u015bci: umiej\u0119tno\u015b\u0107 przekuwania osobistej pasji i rozpoznawalno\u015bci w mi\u0119dzynarodowe inicjatywy i konsekwentne podejmowanie konkretnych problem\u00f3w, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na codzienn\u0105 prac\u0119 stra\u017cniczek.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>ZNACZENIE OSOBISTE WARSZTAT\u00d3W FEAMALE RANGERS<\/strong><strong>:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>bycie kobiet\u0105 pracuj\u0105c\u0105 w ochronie przyrody<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Wszystkie te rozmowy sk\u0142oni\u0142y mnie do refleksji nad w\u0142asn\u0105 prac\u0105 w ochronie przyrody i zaanga\u017cowaniem w \u017cycie lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Moja rola zawodowa rzadko ko\u0144czy si\u0119 wraz z wyj\u015bciem z instytucji. Jestem jednocze\u015bnie specjalistk\u0105, przewodniczk\u0105, edukatork\u0105, matk\u0105, animatork\u0105 i s\u0105siadk\u0105. Te role si\u0119 przenikaj\u0105, a granica mi\u0119dzy \u017cyciem zawodowym i prywatnym cz\u0119sto si\u0119 zaciera. Bywam oceniana nie tylko jako specjalistka, ale r\u00f3wnie\u017c jako osoba zaanga\u017cowana w lokalne sprawy.<\/p>\n\n\n\n<p>Zastanawia\u0142am si\u0119, jak szuka\u0107 mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy, a jednocze\u015bnie nie rezygnowa\u0107 z w\u0142asnych warto\u015bci i profesjonalizmu. Wiem, \u017ce zaufanie buduje si\u0119 przez konsekwentne dzia\u0142ania i pokazywanie ich efekt\u00f3w. Wa\u017cne jest dla mnie szukanie os\u00f3b gotowych do wsp\u00f3\u0142pracy, umiej\u0119tno\u015b\u0107 s\u0142uchania, ale te\u017c stawianie granic wobec personalnych atak\u00f3w i braku szacunku.<\/p>\n\n\n\n<p>Te rozmowy przypomnia\u0142y mi, jak wa\u017cne jest zaufanie do w\u0142asnego do\u015bwiadczenia, znajomo\u015b\u0107 swoich granic i \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnych kompetencji. Nie zale\u017cy mi na tym, \u017ceby wszyscy mnie lubili i zgadzali si\u0119 ze mn\u0105. Chc\u0119 budowa\u0107 relacje oparte na zaufaniu i szacunku, tak\u017ce pomimo r\u00f3\u017cnic. Wa\u017cna jest dla mnie sprawczo\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 w\u0142asnej warto\u015bci, niezale\u017cna od aprobaty innych.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">ZNACZENIE WARSZTAT\u00d3W DLA POLSKICH S\u0141U\u017bB OCHRONY PRZYRODY<\/h3>\n\n\n\n<p>Sytuacji kobiet w ochronie przyrody nie mo\u017cna rozpatrywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie przez pryzmat indywidualnych postaw i ambicji. Znaczenie ma spos\u00f3b organizacji pracy, podzia\u0142 obowi\u0105zk\u00f3w, dost\u0119p do rozwoju zawodowego i podej\u015bcie kadry kierowniczej. Nie wystarczy zach\u0119ca\u0107 kobiety do wi\u0119kszej pewno\u015bci siebie, je\u015bli w codziennej praktyce maj\u0105 mniejsze mo\u017cliwo\u015bci zdobywania do\u015bwiadczenia, podejmowania odpowiedzialnych zada\u0144 i awansu.<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>R\u00f3wny dost\u0119p do pracy terenowej i odpowiedzialnych zada\u0144<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Warto przyjrze\u0107 si\u0119 temu, jak w praktyce dzielone s\u0105 obowi\u0105zki w s\u0142u\u017cbach ochrony przyrody. Kto otrzymuje zadania terenowe, techniczne i interwencyjne? Kto ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdobywania do\u015bwiadczenia i podejmowania odpowiedzialno\u015bci? Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c, kto reprezentuje zesp\u00f3\u0142 i uczestniczy w podejmowaniu decyzji.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Rozw\u00f3j zawodowy i mentoring<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Potrzebny jest r\u00f3wny dost\u0119p do szkole\u0144, awans\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci rozwijania kompetencji. Do\u015bwiadczone pracowniczki mog\u0105 wspiera\u0107 kobiety rozpoczynaj\u0105ce prac\u0119 w s\u0142u\u017cbach ochrony przyrody, dzieli\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 i pomaga\u0107 im w rozwoju zawodowym.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wsp\u00f3\u0142praca i sieci wsparcia<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Warto rozwija\u0107 kontakty mi\u0119dzy kobietami pracuj\u0105cymi w parkach narodowych, parkach krajobrazowych i innych instytucjach ochrony przyrody. Wsp\u00f3\u0142praca krajowa i mi\u0119dzynarodowa, r\u00f3wnie\u017c w ramach ERF, mo\u017ce u\u0142atwia\u0107 wymian\u0119 do\u015bwiadcze\u0144, wzajemne wsparcie i podejmowanie wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Rozpoznanie sytuacji kobiet w s\u0142u\u017cbach ochrony przyrody<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>PTSOP m\u00f3g\u0142by zebra\u0107 do\u015bwiadczenia kobiet pracuj\u0105cych w r\u00f3\u017cnych instytucjach ochrony przyrody, uwzgl\u0119dniaj\u0105c zar\u00f3wno problemy, jak i dobre praktyki. Pozwoli\u0142by to rozpozna\u0107 bariery, kt\u00f3re wynikaj\u0105 ze sposobu organizacji pracy, i wskaza\u0107 obszary wymagaj\u0105ce zmian.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Uwzgl\u0119dnianie wiedzy pracownik\u00f3w terenowych w zarz\u0105dzaniu obszarami chronionymi<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Do\u015bwiadczenia ranger\u00f3w i innych os\u00f3b pracuj\u0105cych bezpo\u015brednio w terenie powinny by\u0107 wykorzystywane przy planowaniu dzia\u0142a\u0144 ochronnych i podejmowaniu decyzji. Ich wiedza o mieszka\u0144cach, lokalnych uwarunkowaniach, konfliktach i potrzebach u\u017cytkownik\u00f3w obszaru uzupe\u0142nia wiedz\u0119 naukow\u0105. Rozmowy z lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105, budowanie zaufania i rozwi\u0105zywanie konflikt\u00f3w s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pracy s\u0142u\u017cb ochrony przyrody.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>D\u0142ugofalowa edukacja m\u0142odzie\u017cy i budowanie przysz\u0142ych kadr<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Potrzebne s\u0105 regularne programy edukacyjne, oparte na kontakcie m\u0142odych ludzi z pracownikami i dzia\u0142aniami park\u00f3w. Jednorazowe wydarzenia nie zast\u0105pi\u0105 systematycznej pracy. Nawet je\u015bli tylko kilka os\u00f3b z grupy m\u0142odzie\u017cowej w przysz\u0142o\u015bci zaanga\u017cuje si\u0119 zawodowo lub spo\u0142ecznie w ochron\u0119 przyrody, warto w nie inwestowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>CO POWINNO WYDARZY\u0106 SI\u0118 DALEJ Z EUROPEJSK\u0104 SIECI\u0104 I WSP\u00d3\u0141PRAC\u0104 KOBIET.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Warsztaty w Retezat pokaza\u0142y, \u017ce mimo r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy krajami i instytucjami mierzymy si\u0119 z podobnymi problemami: stereotypami, podwa\u017caniem kompetencji, nier\u00f3wnym dost\u0119pem do pracy terenowej i awans\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n<li>Najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015bci\u0105 spotkania by\u0142o to, \u017ce nie musia\u0142y\u015bmy t\u0142umaczy\u0107 sobie tych do\u015bwiadcze\u0144. Mog\u0142y\u015bmy od razu przej\u015b\u0107 do rozmowy o rozwi\u0105zaniach. Powsta\u0142a sie\u0107 kontakt\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 warto rozwija\u0107 przez mentoring, wymian\u0119 wiedzy i wsp\u00f3lne dzia\u0142ania.<\/li>\n\n\n\n<li>Nie chodzi o to, \u017ceby kobiety lepiej radzi\u0142y sobie z nier\u00f3wno\u015bciami. Chodzi o to, \u017ceby te nier\u00f3wno\u015bci zmienia\u0107. Dlatego dalsze dzia\u0142ania ERF powinny \u0142\u0105czy\u0107 wzmacnianie kobiet ze zmianami w organizacjach, w kt\u00f3rych pracuj\u0105.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>opracowa\u0142a: Ewa Moroz-Keczy\u0144ska, Bia\u0142owieski Park Narodowy<\/p>\n\n\n\n<p>wsp\u00f3\u0142praca i konsultacja: Alicja Fischer, Ojcowski Park Narodowy<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">\u0179r\u00f3d\u0142a i materia\u0142y<\/h6>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>European Female Ranger Survey: Statistical and Qualitative Analysis, ERF Female Ranger Project: ankieta i analiza odpowiedzi.<\/li>\n\n\n\n<li>European Ranger Federation, Female Ranger Project.<\/li>\n\n\n\n<li>European Ranger Federation, European Female Ranger Survey Results \u2013 Another Reason to Unite Our Forces.<\/li>\n\n\n\n<li>European Ranger Federation, warsztaty European Female Rangers: Key Challenges and Joint Solutions.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" data-id=\"4293\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-1024x684.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4293\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-300x200.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-768x513.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.72.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" data-id=\"4291\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013-768x1024.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4291\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013-768x1024.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013-225x300.jpg 225w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013-9x12.jpg 9w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/1000022013.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"799\" data-id=\"4294\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-1024x799.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4294\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-1024x799.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-300x234.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-768x599.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-1536x1199.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84-15x12.jpg 15w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.84.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" data-id=\"4286\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-576x1024.jpg\" alt=\"Warsztaty European Female Rangers w Retezat\" class=\"wp-image-4286\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-576x1024.jpg 576w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-169x300.jpg 169w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-768x1365.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-864x1536.jpg 864w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-1152x2048.jpg 1152w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-7x12.jpg 7w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/IMG_20261029_192809109_HDR-scaled.jpg 1440w\" sizes=\"(max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Warsztaty European Female Rangers w Retezat <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" data-id=\"4301\" src=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\" alt=\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\" class=\"wp-image-4301\" srcset=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-300x200.jpg 300w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-768x513.jpg 768w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1536x1025.jpg 1536w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-18x12.jpg 18w, https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Warsztaty European Female Rangers w Retezat by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego dzia\u0142ania European Ranger Federation (ERF), kt\u00f3rego celem jest rozwijanie wsp\u00f3\u0142pracy kobiet pracuj\u0105cych w ochronie przyrody, wzmacnianie ich kompetencji zawodowych i budowanie europejskiej sieci wzajemnego wsparcia. Spotka\u0142y\u015bmy si\u0119, \u017ceby wymieni\u0107 do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane z nasz\u0105 prac\u0105, porozmawia\u0107 o problemach i barierach, z kt\u00f3rymi mierzymy si\u0119 w r\u00f3\u017cnych krajach [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4279","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ze-stowarzyszenia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v23.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083281360529\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-11-03T13:24:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-11-03T13:25:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1367\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Marcin Rowi\u0144ski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Marcin Rowi\u0144ski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"35 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\"},\"author\":{\"name\":\"Marcin Rowi\u0144ski\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/4ed422b5e8c0253e03d240b9dabae722\"},\"headline\":\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\",\"datePublished\":\"2026-11-03T13:24:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-03T13:25:41+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\"},\"wordCount\":6635,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\",\"articleSection\":[\"Ze stowarzyszenia\"],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\",\"url\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\",\"name\":\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-03T13:24:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-11-03T13:25:41+00:00\",\"description\":\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/\",\"name\":\"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization\",\"name\":\"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\",\"url\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Logo.png\",\"width\":100,\"height\":94,\"caption\":\"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083281360529\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/4ed422b5e8c0253e03d240b9dabae722\",\"name\":\"Marcin Rowi\u0144ski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8dd60d26240b879afe27b68bbecf84d856e8f1cf5d4611ce67dedd4c60241ff4?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8dd60d26240b879afe27b68bbecf84d856e8f1cf5d4611ce67dedd4c60241ff4?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Marcin Rowi\u0144ski\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","description":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","og_description":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop","og_url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/","og_site_name":"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083281360529","article_published_time":"2026-11-03T13:24:31+00:00","article_modified_time":"2026-11-03T13:25:41+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1367,"url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Marcin Rowi\u0144ski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Marcin Rowi\u0144ski","Est. reading time":"35 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/"},"author":{"name":"Marcin Rowi\u0144ski","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/4ed422b5e8c0253e03d240b9dabae722"},"headline":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0","datePublished":"2026-11-03T13:24:31+00:00","dateModified":"2026-11-03T13:25:41+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/"},"wordCount":6635,"publisher":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg","articleSection":["Ze stowarzyszenia"],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/","url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/","name":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 - Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg","datePublished":"2026-11-03T13:24:31+00:00","dateModified":"2026-11-03T13:25:41+00:00","description":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#primaryimage","url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg","contentUrl":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/ABARBU-FRW26.2.46-1024x684.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/28-30-10-2026-r-retezat-rumunia-european-female-rangers-workshop-ptsop-erf-irf-polskie-towarzystwo-ochrony-przyrody\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/ptsop.org.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"28\u201330.10.2026 r. Retezat, Rumunia; European Female Rangers Workshop\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#website","url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/","name":"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ptsop.org.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#organization","name":"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody","url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Logo.png","contentUrl":"https:\/\/ptsop.org.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Logo.png","width":100,"height":94,"caption":"Polskie Towarzystwo S\u0142u\u017cb Ochrony Przyrody"},"image":{"@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100083281360529"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/4ed422b5e8c0253e03d240b9dabae722","name":"Marcin Rowi\u0144ski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/ptsop.org.pl\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8dd60d26240b879afe27b68bbecf84d856e8f1cf5d4611ce67dedd4c60241ff4?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8dd60d26240b879afe27b68bbecf84d856e8f1cf5d4611ce67dedd4c60241ff4?s=96&d=mm&r=g","caption":"Marcin Rowi\u0144ski"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4279","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4279"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4303,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4279\/revisions\/4303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ptsop.org.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}